Қазақстан бүгінде индустриялық-инновациялық даму жолында жаңа кезеңге қадам басты. Бұл бағыт тек өндірісті арттырумен шектелмейді – ол технологиялық жаңғыру, цифрландыру және адами капиталды дамыту арқылы экономиканың сапалы өзгеруін көздейді.
Индустриялық-инновациялық даму бағытындағы мемлекеттік саясаттың нәтижелері мен маңызына депутаттар да ерекше назар аударып отыр. ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Мұқаш Ескендіров бұл үрдістің оң динамикасын атап өтті:
«Елімізде ішкі жалпы өнімнің тұрақты өсуі байқалады. Бұл – индустриялық-инновациялық дамуға бағытталған мемлекеттік бағдарламалардың нақты нәтижесі. Өңдеуші өнеркәсіпте отандық өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін қажетті қолдау тетіктері кезең-кезеңімен іске асырылып келеді. Жеңілдетілген несиелер мен мемлекеттік субсидиялар дер кезінде ұсынылуда. Сонымен қатар, кадр даярлау мәселесі де назардан тыс қалған жоқ – жыл сайын жоғары оқу орындарына гранттар бөлініп, білікті мамандар даярлануда. Жаһандық экономикалық сын-қатерлерге қарамастан, бұл бағыттағы мемлекеттік қолдау тұрақты түрде жалғасып келеді», – деді депутат.
Цифрландыру және жасанды интеллект – өндірістің жаңа стандарты
Қазіргі өнеркәсіп цифрлық технологияларсыз дами алмайды. Осыны ескерген мемлекет өндіріс орындарын жаппай цифрландыруға басымдық беріп отыр. 2025 жылы цифрландырылған кәсіпорындар үлесі 19,2%-ға жетті. 2026 жылы бұл көрсеткіш 21%-ға дейін өседі деп күтілуде.
Жасанды интеллектті енгізу бойынша арнайы жол картасы қабылданып, бүгінгі таңда 40-тан астам жоба іске асырылуда. Оған ірі өнеркәсіп кәсіпорындары қатысуда.
Бұл:
— өндіріс тиімділігін арттыруға;
— шығындарды азайтуға;
— өнім сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.
Цифрлық экожүйе: дерекке негізделген басқару
Өнеркәсіпті басқаруда цифрлық платформалардың рөлі артып келеді. Соның бірі – Tizilim жүйесі. Бұл платформада 10 мыңнан астам пайдаланушы тіркелген.
Сонымен қатар, Өнеркәсіптің ұлттық ақпараттық жүйесі (ЖТИЖ) құрылуда. Бұл жүйе:
1. Кәсіпорындар туралы деректерді біріктіреді;
2. Мемлекеттік қолдау шараларын талдайды;
3. Индустрияландыру картасын цифрлық форматта жүргізеді.
Бұл – шешім қабылдаудың тиімділігін арттыратын маңызды құрал.
Инновация және жаңа өндірістер
Индустриялық-инновациялық саясат аясында елімізде бұрын өндірілмеген жаңа өнімдер шығарыла бастайды. Атап айтқанда:
1) Ауыр жүк техникасы;
2) Арнайы машина жасау өнімдері;
3) Химия өнеркәсібіндегі жаңа өнімдер (сутегі, натрий сульфаты);
4) Жаңартылатын энергия жабдықтары.
Бұл – технологиялық тәуелсіздікке бастайтын нақты қадам.
Кадр және ғылым: дамудың негізгі факторы
Инновациялық даму тек технологиямен шектелмейді. Ол үшін білікті кадрлар қажет. Бұл бағытта:
• мемлекеттік гранттар бөлінуде;
• инженерлік мамандықтарға басымдық берілуде;
• ғылыми зерттеулер қолдау табуда.
Депутаттар да бұл бағыттағы жұмыстың маңыздылығын атап өтуде. Мәжіліс депутаты Еболат Сатыбалды:
«Индустриялық-инновациялық бағдарламаның өзегі – жаңа технологияларды енгізу және еңбек өнімділігін арттыру. Ірі өндірістерге отандық компанияларды кеңінен тарту – күн тәртібіндегі маңызды мәселелердің бірі. Дегенмен, қазіргі таңда өндірістегі технологиялардың басым бөлігі шетелден келетінін де жасырмау керек. Сондықтан Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, алдағы кезеңде отандық ғылым мен технологияны дамытуға басымдық беру қажет. Бұл – уақыт талабы. Біздің негізгі бағытымыз айқын – отандық өндірісті қолдау және оны жаңа сапалық деңгейге көтеру», – деді ол.
Мемлекеттік қолдау және ынталандыру
Индустриялық-инновациялық дамуды қолдау үшін кешенді тетіктер іске қосылған. Жеңілдетілген несиелер, мемлекеттік субсидиялар, шикізатқа жеңілдетілген қолжетімділік, салықтық ынталандырулар – осының бәрі қолдауға бағытталған шешімдер.
Қорыта айтқанда, индустриялық-инновациялық даму – Қазақстанның болашақ экономикалық моделінің негізі. Ең бастысы – бұл саясат елдің экономикалық егемендігін нығайтып, жаһандық бәсекеде лайықты орын алуына мүмкіндік береді.
