Жеті елдің Президенті мен екі елдің үкімет басшылары Астанада үш күн қатарынан өтетін Өңірлік экологиялық самиттің шымылдырығын ашты. Бұл іс-шара – өңірлік ынтымақтастықты нығайтуға және тұрақты экологиялық күн тәртібін ілгерілетуге бағытталған Қазақстанның дәйекті саясатының қисынды жалғасы. Еске сала кетейік, Өңірлік экологиялық саммит өткізу туралы ұсынысты қазақ басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының 78-ші сессиясында алға тартқан болатын. Саммит Біріккен Ұлттар Ұйымымен серіктестікте өтуде. Қазақстан Президенті қоршаған оратны қорғау мақсатында елде қолға алынған шараларды тізе келе,Каспийді қорғау экологиялық мәселе кенін алға тартты. Тоқаев Каспий маңында қарулы күштердің қолданылуына жол беруге болмайды,- деді.
– Сонымен қатар еліміз Каспий теңізінің тағдырына да алаңдайды. Теңіз айдынын қорғау – аймақта экологиялық тепе-теңдік пен биоалуантүрлілікті сақтау, орнықты дамуды қамтамасыз ету тұрғысынан айрықша маңызды. Осы орайда Қазақстан Каспий теңізінің тартылуына жол бермеу үшін мемлекетаралық бағдарлама қабылдау жөнінде бастама көтерді, Каспий теңізі ғылыми-зерттеу институтын құруға ұйытқы болды. Аталған мекеме өңірлік деңгейдегі ғылыми ынтымақтастықты дамытуға ықпал етеді. Барша мүдделі халықаралық тараптарды табиғаттың осынау асыл қазынасын сақтау жолында күш-жігер біріктіруге шақырамыз. Каспий маңында қарулы күштердің қолданылуына жол беруге болмайды. Оған қатаң тыйым салынуға тиіс.
Саммит барысында Әзербайжанның премьер-министрі Әли Асадов Қазақстанның бастамасымен БҰҰ құрамында Халықаралық су ұйымын құру туралы ұсынысын қолдайтынын айтты. Бұл тұрғыда ол осы өңірдегі ең өзекті мәселенің бірі Каспий теңізі деңгейінің төмендеуіне қатысты екенін атап өтті. Асадов Каспий теңізі маңындағы елдердің ынтымақтастығын нығайту қажет деді. Жұмыс тобы құрылып, теңіздің таяздануы себептерін анықтау және тиісті іс-шараларды әзірлеу қадамдары ескерілген. Айта кетейік, Дүниежүзілік банк Каспий теңізіне қатысты ірі экологиялық жобаны қаржыландыруды мақұлдады. Ал Өзбек басшысы Шавкат Мирзиёев Орталық Азияда климаттың өзгеруі жаһандық орташа көрсеткіштен екі есе жылдам жүріп жатқанын мәлімдеді.
— Бүгінде экологиялық мәселелерді климаттың жаһандық өзгерістерінен бөлек қарастыру мүмкін емес. Аймақта температураның көтерілу қарқыны екі есе жоғары. Өңірдегі мұздықтардың үштен біріне жуығы жойылған. Жауын-шашын режимі тұрақсызданып, су ресурстарының тапшылығы артып келеді. Қазіргі уақытта 80 миллион гектардан астам жер деградацияға ұшыраған. Климат өзгерісіне ең аз үлес қосқан елдер оның салдарымен жалғыз қалмауы тиіс. Дамушы елдер үшін климаттық қаржыландыруға, озық технологиялар мен инновацияларға қолжетімділік қамтамасыз етілуі қажет,-деді өзбек басшысы.
Өз кезегінде Грузия Президенті Михаил Кавелашвили экология мәселелері елдердің экономикасы мен қауіпсіздігіне ықпал етіп отырғанын айтты.
Айта кетейік, Грузияда қоғамдық тамақтану орындарында пластик бөтелкелерді пайдалануға тыйым салынған. Сондай-ақ ол су ресурстарын тиімді пайдалану мен ауылдық өңірлерді дамыту мәселелері талқыланды.
Түрікменстан Президенті су ресурстары бойынша өңірлік кеңес құруды ұсынды. Одан әрі Президенттер Өңірлік экологиялық саммиттің халықаралық көрмесіне барды. Қазақстан, Армения, Грузия, Қырғызстан, Моңғолия, Тәжікстан Түрікменстан, Өзбекстан президенттеріне және басқа да мәртебелі меймандарға Орталық Азия елдері мен Әзербайжанның павильондары таныстырылды. Мұнда жасыл энергетика мен табиғи ресурстарды басқару салаларындағы ұлттық басымдықтарға ден қойылған. Экспозициялар орнықты экожүйені сақтауға, қоршаған ортаны қорғау саласында ынтымақтастық орнатуға, экологиялық мәселелерді шешудің тың тәсілдерін қарастыруға, Арал маңын қайта қалпына келтіруге үндейді.
Көрме әлемнің 30 елінен келген 240-тан астам қатысушы мен халықаралық серіктестердің басын қосты. 120-дан аса павильонда орнықты даму саласындағы озық бастамалар көпшілік назарына ұсынылды.
