Қазақстан тұрғындарының басым бөлігінің несиесі немесе қарызы бар. Бұл туралы Demoscope жүргізген әлеуметтік зерттеу нәтижелері көрсетті.
Сауалнамаға сәйкес, респонденттердің 72,7%-ы қазіргі уақытта несие төлеп жүргенін немесе өзге де қарыздық міндеттемелері бар екенін айтқан. Олардың 39,7%-ында бір ғана несие болса, 33%-ы бірден бірнеше несиені қатар өтеп жүр. Ал қатысушылардың 27%-ы ешқандай қарызы жоқ екенін мәлімдеген.
Зерттеу нәтижесі бойынша, 60 жастан асқан азаматтардың әрбір үшіншісі (32,8%) бір несие немесе қарыз төлеп жүр. Сонымен қатар, дәл осы жас санатында қарызы жоқ адамдардың үлесі ең жоғары – 49,6%. Ал басқа жас топтарында несиесі жоқтардың үлесі 15,5%-дан 32%-ға дейінгі аралықта.
Ең кең таралған несие түрі – тұтынушылық несие. Оны қарыз алушылардың 70,4%-ы рәсімдеген. Сауалнамаға қатысқандардың 45,7%-ы бөліп төлеу қызметін пайдаланады. Тағы 22,1%-ы туыстарынан, достарынан немесе ломбардтан қарыз алғанын мойындаған.
Автонесиені респонденттердің 14,4%-ы төлеп жүрсе, ипотекалық несиесі барлардың үлесі 13%-ды құрайды.
Несие рәсімдеудің ең жиі себебі – тұрмыстық техника сатып алу. Мұндай жауапты қатысушылардың 24,2%-ы берген. Одан кейін тұрғын үй салу немесе жөндеу жұмыстары (18,9%) және жалақыға дейін қаражаттың жетіспеуі (17,4%) тұр.
Сондай-ақ несиелер мына мақсаттарда рәсімделеді:
- автокөлік сатып алу үшін – 13,7%;
- басқа несиені өтеу үшін – 9,4%;
- емделуге төлеу үшін – 8,2%;
- бизнесті дамыту үшін – 7,8%;
- ірі отбасылық шараларды өткізу үшін – 6,7%;
- оқу ақысын төлеу үшін – 6,6%;
- саяхат пен демалыс үшін – 3,4%.
Несие жүктемесінің жоғары болуына қарамастан, сауалнамаға қатысушылардың басым бөлігі қаржылық болашағына сеніммен қарайды. Мәселен, 39,1%-ы алдағы 12 айда материалдық жағдайы жақсы болатынына толық сенімді екенін айтса, тағы 24,2%-ы бұған көбіне сенетінін жеткізген.
Сонымен қатар, респонденттердің 16,2%-ы қаржылық тұрақтылығына онша сенімді емес екенін мойындаған. Ал 13,9%-ы ертеңгі күніне мүлде сенімсіз екенін айтқан. Ер адамдар арасында мұндай пікірді 17,6% білдірсе, әйелдер арасында бұл көрсеткіш 10,5%-ды құраған.
